Τετάρτη 21 Ιανουαρίου 2026

Η Πολιτική του Φόβου: Το «Ανέξοδο» Εργαλείο της Μαζοποίησης

Άρθρο Γνώμης του ε.α.


Εισαγωγή

Στην πολιτική σκακιέρα, το πιο ισχυρό όπλο δεν είναι πάντα το πιο ακριβό. Ενώ η ανάπτυξη, η παιδεία και η εθνική ισχύς απαιτούν επενδύσεις, χρόνο και στρατηγικό βάθος, υπάρχει ένα εργαλείο που προσφέρει άμεσα αποτελέσματα με μηδενικό σχεδόν κόστος για την εξουσία: ο φόβος. Ο φόβος δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα· είναι ένας μηχανισμός διακυβέρνησης που παραλύει τη λογική και επιτρέπει τη χειραγώγηση των κοινωνιών σε βαθμό που καμία άλλη μέθοδος δεν μπορεί να επιτύχει.

Α΄ Μέρος: Η «Οικονομία» του Φόβου

Η διακυβέρνηση μέσω του φόβου χαρακτηρίζεται από μια κυνική αποτελεσματικότητα. Είναι «ανέξοδη» διότι δεν απαιτεί την κατασκευή υποδομών ή την ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου. Αρκεί η συστηματική καλλιέργεια μιας απειλής –είτε αυτή είναι υγειονομική, οικονομική, είτε μια κατασκευασμένη «κρίση»– για να οδηγηθεί ο πολίτης σε κατάσταση άμυνας.

Όταν ένας άνθρωπος φοβάται, παύει να διεκδικεί ελευθερία και αρχίζει να ικετεύει για ασφάλεια. Σε αυτό το σημείο, η εξουσία παύει να λογοδοτεί για την αποτυχία της στην παιδεία ή την τεχνολογική πρόοδο και εμφανίζεται ως ο μοναδικός «προστάτης» απέναντι στον κίνδυνο που η ίδια συχνά συντηρεί.

Ιστορικές και Σύγχρονες Εφαρμογές

Συγκεκριμένα Παραδείγματα Πολιτικής του Φόβου

1. Το «Δόγμα του Σοκ» και οι Οικονομικές Κρίσεις

Η ιστορία έχει δείξει ότι σε περιόδους μεγάλων οικονομικών καταστροφών ή χρεοκοπιών, οι λαοί περιέρχονται σε κατάσταση συλλογικού σοκ. Ο φόβος για την απόλυτη φτώχεια καθιστά τις μάζες δεκτικές σε σκληρά μέτρα που σε κανονικές συνθήκες θα προκαλούσαν θύελλα αντιδράσεων. Σε αυτή την κατάσταση, η εθνική κυριαρχία συχνά παραχωρείται σε υπερεθνικούς οργανισμούς με αντάλλαγμα μια ψευδαίσθηση σταθερότητας.

2. Η «Στρατηγική της Έντασης» (Strategia della Tensione)

Ένα κλασικό ιστορικό παράδειγμα (όπως στην Ιταλία των δεκαετιών '60-'80) είναι η χρήση ή η ανοχή τρομοκρατικών ενεργειών για να διατηρηθεί ο πληθυσμός σε κατάσταση διαρκούς ανησυχίας. Όταν ο πολίτης φοβάται για τη σωματική του ακεραιότητα στον δημόσιο χώρο, ζητά περισσότερη αστυνόμευση και περιορισμό των ελευθεριών του, επιτρέποντας στην εξουσία να ελέγχει πλήρως την κοινωνική σύνθεση.

3. Η Απαξίωση της Ιστορικής Ταυτότητας μέσω των Ολοκληρωτισμών

Ιστορικά καθεστώτα επιχείρησαν να δημιουργήσουν τον «νέο άνθρωπο», αποκόπτοντας τον λαό από τις εθνικές και θρησκευτικές του ρίζες. Μέσω του φόβου της δίωξης, οι άνθρωποι αναγκάζονταν να αποποιηθούν την ταυτότητά τους και να γίνουν μέρος μιας άμορφης «μάζας» που υπακούει μόνο στο κράτος. Χωρίς το «εμείς» της εθνικής σύνθεσης, το άτομο μένει μόνο του και αδύναμο απέναντι στον κρατικό μηχανισμό.

4. Ο Φόβος του «Άλλου» και η Κοινωνική Πόλωση

Στη σύγχρονη εποχή, ο φόβος χρησιμοποιείται συχνά για να διαιρέσει την κοινωνία σε εχθρικά στρατόπεδα. Είτε πρόκειται για το μεταναστευτικό, είτε για υγειονομικές κρίσεις, η καλλιέργεια του φόβου προς τον συνάνθρωπο διαλύει την κοινωνική συνοχή. Μια κοινωνία χωρισμένη σε φοβισμένες ομάδες παύει να λειτουργεί ως λαός με κοινό στόχο και μετατρέπεται σε μάζα που συγκρούεται εσωτερικά, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για απόλυτο πολιτικό έλεγχο.

Β΄ Μέρος: Από τον Λαό στη Μαζοποίηση

Η μεγαλύτερη επιτυχία της πολιτικής του φόβου είναι η διάβρωση της εθνικής σύνθεσης ενός λαού. Για να κυβερνηθεί ένας λαός απόλυτα, πρέπει πρώτα να μετατραπεί σε μάζα. Η διαφορά είναι θεμελιώδης: ο λαός έχει ιστορική μνήμη, κοινές αξίες, εθνική ταυτότητα και συνείδηση της κυριαρχίας του. Η μάζα, αντίθετα, είναι ένα σύνολο απομονωμένων ατόμων χωρίς «ρίζες», που αντιδρά σπασμωδικά στα ερεθίσματα του φόβου.

Η αποδόμηση της εθνικής συνοχής καθιστά την κοινωνία ευάλωτη. Χωρίς το συνεκτικό δεσμό της παράδοσης και της κοινής μοίρας, οι άνθρωποι γίνονται ανώνυμες μονάδες. Η μάζα δεν έχει εθνική αξιοπρέπεια· έχει μόνο ένστικτα επιβίωσης. Έτσι, η πολιτική εξουσία μπορεί να επιβάλλει αλλαγές που θίγουν την εθνική κυριαρχία και το μέλλον της χώρας, καθώς δεν υπάρχει πλέον ένας οργανωμένος «λαός» να προβάλει σθεναρή αντίσταση.

Συμπεράσματα - Διαπιστώσεις

  • Ο φόβος είναι το πιο «οικονομικό» εργαλείο ελέγχου, καθώς αντικαθιστά την ανάγκη για ουσιαστική πολιτική παραγωγή.

  • Η μαζοποίηση αποτελεί το προοίμιο της απώλειας της εθνικής κυριαρχίας. Μια κοινωνία χωρίς εθνική σύνθεση είναι μια κοινωνία χωρίς μέλλον.

  • Η τεχνολογική και πνευματική καθυστέρηση είναι συχνά σκόπιμη, καθώς ο σκεπτόμενος και μορφωμένος πολίτης είναι ο μόνος που μπορεί να αποδομήσει το αφήγημα του φόβου.

Επίλογος

Η ανάκτηση της εθνικής μας ταυτότητας και η ενίσχυση της παιδείας δεν είναι απλώς «παραδοσιακές» αξίες, αλλά οι μοναδικές γραμμές άμυνας απέναντι στη μετατροπή μας σε μια φοβισμένη μάζα. Η ελευθερία απαιτεί θάρρος, και το θάρρος γεννιέται μόνο όταν ο άνθρωπος γνωρίζει ποιος είναι, από πού έρχεται και τι οφείλει να υπερασπιστεί. Η πολιτική του φόβου μπορεί να είναι ανέξοδη για όσους την ασκούν, αλλά το κόστος της για το έθνος είναι η ίδια του η επιβίωση.

#Πολιτική #Φόβος #ΕθνικήΚυριαρχία #Μαζοποίηση #Κοινωνία #ΕθνικήΤαυτότητα #Χειραγώγηση #Παιδεία #Εξουσία #ΆρθροΓνώμης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου